bieszczady noclegi agroturystyka

Historia

Historia

Pogoda w regionie

26.05.17 12:03
Nadchodzi poprawa pogody.
Coraz liczniejsze rozpogodzenia i poprawa warunków turystycznych.
+22 +9°C

pogoda w Bieszczadach
  Webcamy:

Filmy z Bieszczadów

Więcej filmów na vimeo.com/bieszczady

Polecamy

Historia Bieszczadów

Zarys historii Bieszczadów

2005-04-14 · 18:36

Dziewiętnastowieczne przemiany

W wyniku I rozbioru Polski południowa jej część, przezwana przez Austriaków Galicją, a wraz z nią i Bieszczady, przeszła pod władzę cesarzy austriackich, budujących wówczas państwo „oświecone”, biurokratyczno-policyjne. Próby germanizacji nie wykraczały jednak poza Sanok i Lesko, kilka nowo powstałych kolonii niemieckich pozostało bez wpływu na życie tutejszej wsi. Austriacy interweniowali natomiast w stosunki między właścicielami dóbr a chłopami, rugowali zasiedziałych nieraz od pokoleń dzierżawców wsi królewskich i odmawiali uznania szlachectwa szlachcie zagrodowej, osobiście pracującej na roli. Próby wygrywania przeciw sobie Polaków i Rusinów, udane gdzie indziej, na Sanocczyźnie nie przyniosły większych rezultatów.

W 1846 r. szlachta galicyjska przygotowywała powstanie, które w założeniu miało objąć wszystkie zabory. W interesującym nas rejonie planowano atak na Sanok, jednak z trzech oddziałów skoncentrował się tylko jeden, dowodzony przez Józefa Bułharyna i składający się w znacznej mierze z robotników huty żelaza w Cisnej. Inne oddziały rozpędzili chłopi, podburzeni przez Austriaków. Osamotniony Bułharyn odparł atak chłopów z Zahoczewia, ale następnie większość powstańców rozeszła się do domów; najbardziej zagrożeni schronili się na Węgrzech. Także kontrpowstanie, wzniecona przez Austriaków rabacja chłopska, nie miało w Bieszczadach większych rozmiarów. W całym cyrkule sanockim splądrowano 45 dworów, zabijając przy tym 3 osoby, gdy np. w tarnowskim było prawie 800 zabitych. Wkrótce potem wojsko stłumiło „chłopską swawolę”, zmuszając do powrotu „na pańskie”, krwi nie przelewając, bijąc jednak nader dotkliwie. W dwa lata później nadeszła Wiosna Ludów. Najważniejszym wydarzeniem roku 1848 było w Galicji zniesienie przez władze austriackie w dniu 15 maja pańszczyzny, systemu coraz bardziej przestarzałego, ciążącego już także ziemianom. Wkrótce potem po wsiach zaczęto celebrować „pogrzeby pańszczyzny”. Księgi powinności wobec dworu chowano bardzo uroczyście, z asystą cerkiewną, niekiedy ponoć i kościelną, czasem w trumnach, zawsze z uroczystymi przysięgami grożącymi śmiercią każdemu, kto by kiedykolwiek śmiał je wykopać. Nad grobami stawiano krzyże i sadzono drzewa. Do naszych czasów przetrwał taki krzyż w Jaworcu, w pobliżu bacówki PTTK.

W następnym roku, wobec wojny Węgier o niepodległość, władze austriackie powołały spośród chłopów ruskich tzw. landszturm (pospolite ruszenie), formalnie dla dozorowania granicy, w rzeczywistości jako groźbę mającą sparaliżować po dworach ewentualne myśli o powstaniu. 30 kwietnia 1849 r. huzarzy węgierscy napadli na Wołosate, uprowadzając bydło i 10 chłopów, wkrótce zresztą zwolnionych. Wydarzenia tych dwóch lat spowodowały rewolucję w świadomości bieszczadzkiej wsi. Chłop nie tylko stał się wolnym posiadaczem, uczestnikiem gospodarki rynkowej, ale zyskał też świadomość, że półlegendarny pancisar' z Wiednia bardziej ufa jemu niż dziedzicowi. Chłop zaczął stawać się obywatelem. Nadchodził zmierzch zamkniętych, statycznych kultur lokalnych, rozpoczynało się kształtowanie wielkich wspólnot regionalnych i nowoczesnych narodów. Tym samym Polacy i Rusini coraz bardziej oddalali się od siebie. Ale wolność niosła ze sobą nieznane dotychczas ryzyko: już nie tylko groźbę nieurodzaju, powodzi czy epidemii cholery, ale także bankructwa, utraty gospodarstwa i konieczności szukania nowego zajęcia. Wkrótce nędza i niemożność znalezienia pracy poza rolnictwem miały pobudzić masową emigrację z tych stron do Ameryki.






S e r w i s    r e k o m e n d o w a n y    p r z e z :
Podkarpacka Regionalna Organizacja Turystyczna
Bieszczadzki Park Narodowy
Bieszczadzka Grupa GOPR
Muzeum Budownictwa Ludowego - skansen w Sanoku
Fundacja Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej
Polecamy bezpieczne przeglądarki:    Pobierz Google Chrome      Pobierz Firefoksa      Pobierz przeglądarkę Opera        

UWAGA COPYRIGHT

Wszystkie materiały prezentowane na stronach serwisu www.bieszczady.pl (np. teksty, layout, grafiki, zdjęcia, logotypy, kod html/css etc.)
chronione są prawem autorskim. Ich nieautoryzowane wykorzystanie w jakikolwiek sposób jest karalne.
All of the materials presented on the site www.bieszczady.pl (e.g. articles, graphics, photos, layouts, logos, html/css code etc.)
are copyrighted. Any kind of their unauthorised usage is punishable.

Wszelkie prawa zastrzeżone • All rights reserved
www.bieszczady.pl © 2000-2018


-->